2000 оны бүх улсын тавдугаар удаагийн бүх хүн амын бүртгэлийг үндсэлбэл, Ляонин мужын монгол үндэстэний хүн амын тоо 669 мянга 972 байна, одоо 680 мянга гаруйд хүрээд бий. Хятадад тархаж байгаа монгол үндэстэний хүн амын хувьд авч хэлбэл, өвөр монголыг гаргавал Ляонин муж хоёрдугаар байрь авч байна.
Ляонин мужын монгол үндэстэн нь голцуу Ляонин мужын хойт хэсэг, баруун хэсэг, зүүн хэсэгт төвлөрөн суурьшиж, Ляонины өмнөд хэсгийн хот сууринаар тархан суурьшиж буй. Ляонины баруун хойт хэсгийн 17 шянь суманд 490 мянган монголчууд орошин амьдарч, үүнд Фүшин районд 220 мянга 422 хүн, Чао ян районд 198 мянга 700 хүн, Мөгдөн хотод 94 мянга 530 хүн амьдарч байна. Ляонины монголчууд бүх Хятад дах монгол үндэстэний 5 сая 184 мянган хүн амын 12.2% хувийг эзэлж байдаг. Ляонин мужид Фүшин болон Харчин зүүн гаруун монгол үндэстэний хоёр өөртөө засах шянь байхаас гадна бас монгол үндэстэний 12 шянь болон монгол манж үндэстэний 5 шянь байдаг.
13-р зууны эхний үе тухайлбал, 1212 онд Чингис хааны байгуулсан монгол хаант улсын ноёрхолын хүчин Ляонины баруун хэсэг районыг ч хамарчээ. Түүхэн сурвалж тэмдэглэлийг үндсэлбэл, 1227 оны урьд хожид, монголчууд их говийн араас өмнөш нүүдэлж, цэрэг суулгах, ард нүүлгэх, засаг захиргааны удирдлага явуулах гэх мэтийн арга барилаар Ляонин районыг эрхшээж байжээ. Одоогийн Ляонин мужын хил хязгаарт амьдарч байгаа монголчууд бол голцуу харчин, түмэд, монголжин, хорчин, цахар, барга зэрэг зургаан аиймаг ястаны хойчис болно. Энд байгаа монголчууд гэвэл голцуу хорчин, харчины нутгийн аялгуугаар яриж, 50.6% хувийн монголчууд нь монгол хэлээ хэрэглэсээр байна.
Ляонин мужын монголчууд бусад ах дүү үндэстэнтэй адилаар нутаг усаа нээн хөгжүүлэх гэсэнгүй, эзэрхэг түрэмгийтэн, феодалын эзэдийг эсэргүүцэх тэмцэлийн талаар, мөн эх орныхоо нэгдлийг биелүүлэхийн төлөө, шинэ Хятад улсыг байгуулахад чухал хувь нэмрээ үзүүлсэн юм.
|