
Өвөр монголын Шилийн гол аймгийн Хөвөөт шар нутагтай нэрт бөх бүдүүн Раши 1947 онд уулын Гөл цагаан хошууны 13-р сумын нутаг Сацын булаг хэмээх газар Цавчин солон барга овгийн Товаа болон Хөвөөт шар хоньчин төрхөмтэй эх Чирэнцоогийн 3-р хөвгүүн болон заяажээ. Түүний эцэг Товаа өндөр том биетэй, сайн адуучин байсан бөгөөд бөхчин хүн байж гэнэ. Идэр залуудаа хангал азрага хазаарлах гэж байгаад цавчуулж толгойгоо хагалуулсан боловч дарж боочихоод эмнэг азрагандаа мордож туйлуулан байж давхисаныг Ар булгаар нутагтай бүдүүн Равжи гуай "би нүдээрээ үзсэн" гэж яридаг юм. Товаа гартаа их чадалтай хүн байлаа гэлцдэг. Шинэ зангидасан гурамсан чөдрийг түүнд өгөхөд хоёр гартаа тэлж татаад тасалчихдаг гэнэ. Рашийн их нагац өндөр Лхамжав гэж мөн өндөр том биетэй, Хөвөөт шар хоньчины нэрт бөхийн нэг байжээ. Онгон хайрханы овоон тахилагын найрт олон удаа түрүүлж явсан гэнэ. Тэрээр Хөвөөт шарын нэрт бөх "махан гадас" Галданг хаяж түрүүлсэн удаатай. Сүүлийн үед Чирэн-Дорж хоюул ээлж халаатай түрүүлдэг болж гэнэ. Өндөр Лхамжав хожим нь Онгон уулын Шинэ сүмийн да лам болжээ. Бага нагац Шанз нь ч мөн сайн барилдадаг хүн байж гэнэ. Тэрээр бас сайн уяач байжээ. Түүний уясан морь Цахар чуулганы найрт 3-р ирж байсан удаатай. Адуучин бөхчиний удам дагаж Раши 15 наснаасаа адуунд явж, ургалах, ганзагалах, чихдэх, барих, сүүл хаях, эмнэг сургах зэрэг адуучин хүний гавшигай эрдэмд цагаарч цолгорсон нь түүний бөх болохын анхны дасгал болжээ.
1965 оны 7-р сард Хөвөөт шар хошууны 7-р удаагийн их наадмын 512 бөхөд Раши тавыг даваад шангийн 16-д дэвисэн байна. Үүнд нутгийнх нь ахмад бөх Өндөр Содваа Рашийг их тоож "Энэ хүүг сайн элдэж давтвал сайн бөх болно" гэж зоригжуулан түүнийг шавиар аван бөхийн бариц, ур мэх зэргийг заасан бөгөөд өндөр Содваагийн дүү Дамдин гэдэг нэрт бөхийн уран мэхүүдийг ч сурчээ. Бүдүүн Рашийн бөхийн ур мэх гэвэл голдуу, зөв солгой хоёр талын цохио, хоёр талын займаа болон гишгих, тэврэх, хоослох, хариулах зэрэг болно. 1979 онд бүдүүн Раши харь хошуу- Сөнөд баруун хошууны 256 бөхтэй наадамд түрүүлж, нутагдаа хамгийн анх агт морины шан хүртжээ. Найрынхаа түрүүн шанг алдасандаа юм уу хишиг буянаа гадагш гаргахгүй гэсэндээ ч билүү Сөнөд баруун хошууныхан шангийн мориныхоо шанх мундааг бүхнийг хяргаж мохролсон байлаа. Харин уг хүлэг нь бүдүүн Рашид ирж, өтгөн мөртөө өндөр шанх мундаатай, бие зассан хурдан холч гүйдэлтэй сайн хүлэг болж билээ.
1 2
|